« Ity no Zanako izay nofidiko ; Izy no henoy. » (Lio 9 :35)

Ao amin’ny teksa momba ny fiovan-tarehy, dia i Lioka irery no evanjelista nilaza tamintsika fa Jesosy dia nandeha tany an-tendrombohitra mba hivavaka. Ary nandritra ny vavaka nataony dia niova endrika Izy. Andro vitsivitsy talohan’io, dia nampahafantariny tamin’ny mpianany fa hiakatra ho any Jerosalema Izy ary holavin’ny manam-pahefana sivily sy ara-pivavahana ary hohelohina hijaly sy ho faty. Androany anefa, amin’ny alalan’ny fifandraisany amin’ny Rainy, izany làlan’ny fahoriana sy ny fahamaizinana izany dia mihamazava, takatra avokoa ny heviny. Izany hoe: tsy maintsy mandalo amin’ny fahoriana vao tonga amin’ny famirapiratana. Tsy ny fahafatesana no tompon’ny teny farany fa ny fandresena mamirapiratra amin’ny alalan’ny fitsanganana amin’ny maty. Mahery ny fitiavana noho ny fahafatesana. Koa amin’I Jesoa ny fahoriana sy ny fahafatesany dia lalan’ny fahafahana, “fivoahana” izay mitarika Azy ho amin’ny fitsanganana amin’ny maty.


Ilay fanjonoana mahagaga sy ny fiantsoana an’i Petera (Lio 5 :1-11)

Ry havana,

Ny Filazantsaran androany dia mahakasika antsika ! Ny zava-niseho dia tamin’ny fiadohan’ny asa fanompoan’i Jesosy tany Galilia, teo amoron’ny ranomasin’i Genesareta. Taorian’ny batisany sy ny fakan’ny devoly fanahy Azy tany an’efitr’i Jodia, dia lasa nankany amin’ny tanàna nahaterahany aloha Jesosy, dia i Nazareta. Nambarany mazava tsara tany fa tonga ho an’ny mahantra, ny mifatotra, ny jamba ary ny voan’ny tsindry hazo lena Izy ; mba hanasitrana, hanafaka ary hampionona azy ireo. Tao Kapernaomy dia nanasitrana tao amin’ny synagoga sy tao an-tranon’i Simona Petera Izy. Gaga ny olona noho ny herin’ny teniny. Tsy mba niteny toa antsika mantsy Jesosy fa tamin’ny fahefana sy ny hery no nitenenany. Toy ny « avy any an-kafa » izany no niavian’ny teniny. Tsy very maina ny teniny, fa niasa teo amin’ny vatana sy tao am-po. Ny teny nambarany no ilay lazain’i Lioka hoe « tenin’Andriamanitra » (Lio 5 :1),  teny « izay miteny » toy ny an’Ilay Mpahary.

NY NAKAN’NY DEVOLY FANAHY AN’I JESOSY (LIO 4 :1-13)

Ny tantaran’ny nakana fanahy an’i Jesosy izay vao avy novakiantsika teo dia milaza amintsika ny toerana fototra niavian’ny famelezana, ny fiasan’ny ratsy sy ny fahotana izay tian’i Jesosy ho sedraina mba itovizany amintsika amin’ny lafiny rehetra, afa-tsy ny fahotana( satria tsy nanana ota Izy) : « Fa isika tsy manana mpisoronabe izay tsy mahay miara-mitondra ny fahalementsika, fa Izay efa nalaim-panahy tamin’ny zavatra rehetra tahaka antsika, kenefa tsy nanana ota » (Heb 4 :15).

Andeha ary hojerentsika amin’ny an-tsipiriany kokoa ny tantaran’ireo fakam-panahy tantarain’i Lioka mba hisintonana lesona momba ny diantsika mankany amin’ilay Ray mpamindra fo.

Ny batisan’i Jesosy (Lio 3 :21-22)

Hatramin’ny Krismasy, dia nisy fanambarana foana miantefa amintsika. Tamin’ny alin’ny Krismasy, dia nisy ny vaovao mahafaly nambara tamin’ny mpiandry ondry, ny mahantra ary ireo voailikilika. Tamin’ny Alahady farany teo dia nankalaza ny Epifania isika. Io fankalazana io no nambarana ny vaovao mahafaly tamin’ ny firenena rehetra sy ny olombelona rehetra ny maha-mpanjaka sy mpamonjy an’i Jesosy Kristy. Anio ny perikopantsika dia miresaka ny batisan’i Jesosy : nampahafantarina tamin’ny vahoakan’Isiraely i Kristy Mpamonjy. Nahita ny lanitra misokatra sy ny Fanahy nidina teo amin’i Jesosy ireo vahoaka teo am-piandrasana. Re tamin’izany ny feon’ny Ray izay manamarina ny iraka nampanaovina Ilay Teny tonga nofo izany. Araka ny lovantsofina Jiosy dia tapaka ny fifandraisana eo amin’ny lanitra sy ny tany. Azo averina indray izany amin’ny fahatongavan’i Kristy Mpanavotra.

« Aiza Ilay teraka ho Mpanjakan’ny Jiosy ? » (Mat 2 :1-12)

Tsy hita afa-tsy ao amin’ny Filazantsaran’i Matio irery ihany ny tantaran’ny « famangian’ny magy ». Manome antsika fampahalalana kely momba ireo magy malaza sy saro-pantarina izany,  izay namoronana tantara malaza fantatry ny olona momba ireo magy kanefa mihataka tanteraka amin’ny teksa fototra ara-baiboly. Satria ny Baiboly dia tsy miresaka momba ny isan’izy ireo na ny toerana misy azy eo amin’ny fiaraha-monina na eo amin’ny lafiy ara-pivavahana, na ny anarany, na ny firenena nihaviany, na ny volon-kodiny, na ny lokony. Andao hadinoina ny « tantara malazan’ny magy » (araka izay namoronan’ny olona azy) mba hifantohana amin’ny fitantaran’ny Baiboly. Andao isika hanaraka ireo magy ireo, izay eo am-pikatsahana an’Andriamanitra, fitadiavana fisiana izay fintinin’izy ireo amin’ny fametrahana fanontaniana hoe : « aiza Ilay teraka ho Mpanjakan’ny Jiosy ? »

 

NY FOTOTRY NY FAHASAMBARANA KRISTIANA (Sal 84/12 )

 

Efa programan’Andriamanitra hatrany am-piandohana ny hahasambatra ny olona ka nametrahany azy tao amin’ny saha Edena. Napetrany teo anoloan’I Adama sy Eva ny tsara sy ratsy, na ny fiainana sy ny fahafatesana tamin’ny alàlan’ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy izay naniry teo afovoan’ny saha. Satria tian’Andriamanitra ny hahasambatra ny olona  dia nanaja ny safidin’ny olombelona Izy, ka na dia nampitandremany aza ny olombelona tsy hikasika ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy dia tsy nankato izany fa nikasika ihany ary nihinana mihitsy. Izany hoe aleon’ny olombelona nifidy ny fahafatesana noho ny fiainana, ka dia tafasaraka tamin’Andriamanitra izy.

“Ary ny Teny dia tonga nofo ka nonina tamintsika” (Jao 1:14a)

Manana ny fomba mahatsikaiky hitantarany amintsika ny Noely na ny Krismasy ny Filazantsaran’I Jaona.Tsy mba misy tranon’omby (crèche), tsy mba misy kintana, tsy misy anjely, tsy misy mpiandry ondry, tsy misy zazakely, tsy misy reny. Fa fahitana goavana momba ny famoronana izao rehetra izao sy ny lahatrantsika ny olombelona no hita ao. Fitantarana misy aina ahafahana mandrefy ny lozan’izao tontolo izao sy ny fitiavan’Andriamanitra. Ny lozan’izao tontolo izao dia aseho amin’ny aizina, izay midika ho tsy fisian’ny fiainana, ny fahakiviana, ny fahotana. Ny fitiavan’Andriamanitra kosa dia aseho amin’ny alalan’ny hazavana, izay midika ho fahafenoan’ny fiainana.

Mpampianatra ô, inona no hataonay ? (Lio 3 :7-14 indd 12b)

Ny fotoanan’ny advento alohan’ny zava-drehetra dia fotoanan’ny fiovam-po na ny fibebahana. “Koa mamoaza voa mendriky ny fibebahana” (and 8). Izany no mahatonga ny mpitondra fivavahana hitondra zioga volomparasy izay mariky  ny fiovam-po na ny fibebahana. Miomana ho amin’ny fetin’ny Krismasy isika ka mila manova izay rehetra tsy nety teo amin’ny fiainantsika mba ahafahantsika mandray Ilay Andriamanitra tonga nofo izay manome antsika ny famindrampo sy ny famelan-keloka.

Amboary ny làlan’i Jehovah (Lio 3 :1-6)

Ny Filazantsara amin’ity Alahady ity dia manomboka amin’ny anarana misesisesy : ny emperora Tiberio, Pilato, Heroda, Filipo ary ireo sasany hafa. Olona mendri-kaja izay nanamarika ny tantara tamin’ny fotoanany izy ireo, fa adino  taty aoriana. Saingy zava-dehibe ireo anarana ireo satria mamela antsika hahatakatra ny zava-misy tany Palestine tamin’ny fotoan’andron’izy ireo. Palestine dia firenena nipetrahanà tafika vahiny. Voan’ny tsindry hazo lena vokatr’izany, ireo vahoaka madinika, nesorina tamin’ny fananany. Ireo izay niezaka nanohitra dia nogadrain’ny miaramila romana. Fahadisoam-panantenana tanteraka izany no niainan’ity firenena ity.

Ny fiavian’ny Zanak’olona sy ny antso ho amin’ny fiambenana (Lio 21 :33-36)

Miditra amin’ny fotoanan’ny Advento isika anio. Ny Advento dia fahatongavana, ny fahatongavan’i Jesosy. Ity vanim-potoana ity dia manomana antsika hiaina tsara ny Krismasy. Amin’io andro io tokoa mantsy dia hankalaza am-pifaliana ny fahaterahana sy ny fiavian’i Kristy mpamonjy isika. Saingy ny textes amin’ity Alahady ity dia mitarika antsika lavitra kokoa. Io Jesosy izay hankalazaintsika io ny fahaterahany dia io ihany koa ilay hiverina/ho avy. Amin’izay andro izay dia hitondra ny tantaran’ny olona ho amin’ny farany Izy. Ho zava- mahafinaritra/mahafaly izany. Ny vakiteny amin’ity Alahady ity dia antso ho amin’ny fanantenana. Ny Andriamanitsika dia Andriamanitra mahatoky amin’ny « fampanantenany fahasambarana ».

Ianao ve no mpanjakan’ny Jiosy (Jaon 18 :33)

Araka ny efa nambarako tamin’ny Alahady farany teo, dia androany no andro farany amin’ny taona litorjika, ary mankalaza ny fetin’i Kristy Mpanjakan’izao rehetra izao isika. Izany lohateny « Kristy Mpanjaka » izany dia mety hitarika antsika amin’ny fahadisoana raha tsy mitandrina isika. Ny herin’i Kristy mantsy dia tsy amin’ny tanjaka fa amin’ny fitiavana ao aminy. Ilay satroboninahitra tokana mba napetraka teo amin’ny lohany dia satroboninahitra tsilo. Tsy azo ampitahaina amin’ny mpanjakan’ny tany Izy, Izy izay malemy fanahy sy tsy miavona am-po, feno fanetren-tena. Raha manaiky isika fa Jesosy no mpanjakan’izao rehetra, dia manambara fa izao tontolo, dia tarihiny ho amin’ny fahamarinana, ho amin’ny fiadanana, ho amin’ny fitiavana ary ny fahafahana.

Manome izay rehetra ananana (I Mpanj 17 :10-16 ; Mar 12 :38-44)

Eo am-pamakiana ireto textes ato amin’ny Baiboly ireto, dia mahatsiaro ny angano nosoratan’ilay poète antsoina hoe Tagore ny tena. Izany dia tantaran’ny mpangataka mahantra iray izay nifanena tamin’ny « cortège » mirentin’ny mpanjaka. Teo am-pahitana izany dia nieritreritra ity mpangataka mahantra ity fa androm-bintana (jour de chance) ho azy io andro io. Noho izany dia natolony nankany amin’ilay kalesy volamena ny tànany mba hangataka. Gaga anefa izy, satria nanontany azy ny mpanjaka hoe : inona no homenao ahy ? Diso fanantenana ilay mpangataka ka nikaroka voambary vitsivitsy tao amin’ny kitapony ka nanomezany voa iray an’ilay mpanjaka. Tamin’ny hariva dia nanao ny kaontiny ilay mpangataka. Tamin’ireo voam-bary sisa tao anatin’ny kitapony, no nahitany voa iray lasa volamena. Izao no noteneniny teo am-pitomaniana : « tahaka izay nomeko daholo ilay voam-bary ».

NY DIDY LEHIBE INDRINDRA (Mar 12 :28-34)

Araka ny lovantsofin’ireo raby, ny lalàn’i Mosesy dia mirakitra didin’Andriamanitra miisa 613 ka ny 365 dia didy mandrara na ny tsy azo atao, ary ny 248 kosa milaza ny tsy maintsy atao. Ny iray amin’ireo fitsipiky ny fanazavan-kevitra dia nanana fironana hametraka ny didy rehetra ho mitovy : « Fa ny didy heverina maivana dia ho lehibe ihany koa ho anao »