« Aiza Ilay teraka ho Mpanjakan’ny Jiosy ? » (Mat 2 :1-12)

Tsy hita afa-tsy ao amin’ny Filazantsaran’i Matio irery ihany ny tantaran’ny « famangian’ny magy ». Manome antsika fampahalalana kely momba ireo magy malaza sy saro-pantarina izany,  izay namoronana tantara malaza fantatry ny olona momba ireo magy kanefa mihataka tanteraka amin’ny teksa fototra ara-baiboly. Satria ny Baiboly dia tsy miresaka momba ny isan’izy ireo na ny toerana misy azy eo amin’ny fiaraha-monina na eo amin’ny lafiy ara-pivavahana, na ny anarany, na ny firenena nihaviany, na ny volon-kodiny, na ny lokony. Andao hadinoina ny « tantara malazan’ny magy » (araka izay namoronan’ny olona azy) mba hifantohana amin’ny fitantaran’ny Baiboly. Andao isika hanaraka ireo magy ireo, izay eo am-pikatsahana an’Andriamanitra, fitadiavana fisiana izay fintinin’izy ireo amin’ny fametrahana fanontaniana hoe : « aiza Ilay teraka ho Mpanjakan’ny Jiosy ? »

 

NY FOTOTRY NY FAHASAMBARANA KRISTIANA (Sal 84/12 )

 

Efa programan’Andriamanitra hatrany am-piandohana ny hahasambatra ny olona ka nametrahany azy tao amin’ny saha Edena. Napetrany teo anoloan’I Adama sy Eva ny tsara sy ratsy, na ny fiainana sy ny fahafatesana tamin’ny alàlan’ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy izay naniry teo afovoan’ny saha. Satria tian’Andriamanitra ny hahasambatra ny olona  dia nanaja ny safidin’ny olombelona Izy, ka na dia nampitandremany aza ny olombelona tsy hikasika ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy dia tsy nankato izany fa nikasika ihany ary nihinana mihitsy. Izany hoe aleon’ny olombelona nifidy ny fahafatesana noho ny fiainana, ka dia tafasaraka tamin’Andriamanitra izy.

“Ary ny Teny dia tonga nofo ka nonina tamintsika” (Jao 1:14a)

Manana ny fomba mahatsikaiky hitantarany amintsika ny Noely na ny Krismasy ny Filazantsaran’I Jaona.Tsy mba misy tranon’omby (crèche), tsy mba misy kintana, tsy misy anjely, tsy misy mpiandry ondry, tsy misy zazakely, tsy misy reny. Fa fahitana goavana momba ny famoronana izao rehetra izao sy ny lahatrantsika ny olombelona no hita ao. Fitantarana misy aina ahafahana mandrefy ny lozan’izao tontolo izao sy ny fitiavan’Andriamanitra. Ny lozan’izao tontolo izao dia aseho amin’ny aizina, izay midika ho tsy fisian’ny fiainana, ny fahakiviana, ny fahotana. Ny fitiavan’Andriamanitra kosa dia aseho amin’ny alalan’ny hazavana, izay midika ho fahafenoan’ny fiainana.

Mpampianatra ô, inona no hataonay ? (Lio 3 :7-14 indd 12b)

Ny fotoanan’ny advento alohan’ny zava-drehetra dia fotoanan’ny fiovam-po na ny fibebahana. “Koa mamoaza voa mendriky ny fibebahana” (and 8). Izany no mahatonga ny mpitondra fivavahana hitondra zioga volomparasy izay mariky  ny fiovam-po na ny fibebahana. Miomana ho amin’ny fetin’ny Krismasy isika ka mila manova izay rehetra tsy nety teo amin’ny fiainantsika mba ahafahantsika mandray Ilay Andriamanitra tonga nofo izay manome antsika ny famindrampo sy ny famelan-keloka.

Amboary ny làlan’i Jehovah (Lio 3 :1-6)

Ny Filazantsara amin’ity Alahady ity dia manomboka amin’ny anarana misesisesy : ny emperora Tiberio, Pilato, Heroda, Filipo ary ireo sasany hafa. Olona mendri-kaja izay nanamarika ny tantara tamin’ny fotoanany izy ireo, fa adino  taty aoriana. Saingy zava-dehibe ireo anarana ireo satria mamela antsika hahatakatra ny zava-misy tany Palestine tamin’ny fotoan’andron’izy ireo. Palestine dia firenena nipetrahanà tafika vahiny. Voan’ny tsindry hazo lena vokatr’izany, ireo vahoaka madinika, nesorina tamin’ny fananany. Ireo izay niezaka nanohitra dia nogadrain’ny miaramila romana. Fahadisoam-panantenana tanteraka izany no niainan’ity firenena ity.

Ny fiavian’ny Zanak’olona sy ny antso ho amin’ny fiambenana (Lio 21 :33-36)

Miditra amin’ny fotoanan’ny Advento isika anio. Ny Advento dia fahatongavana, ny fahatongavan’i Jesosy. Ity vanim-potoana ity dia manomana antsika hiaina tsara ny Krismasy. Amin’io andro io tokoa mantsy dia hankalaza am-pifaliana ny fahaterahana sy ny fiavian’i Kristy mpamonjy isika. Saingy ny textes amin’ity Alahady ity dia mitarika antsika lavitra kokoa. Io Jesosy izay hankalazaintsika io ny fahaterahany dia io ihany koa ilay hiverina/ho avy. Amin’izay andro izay dia hitondra ny tantaran’ny olona ho amin’ny farany Izy. Ho zava- mahafinaritra/mahafaly izany. Ny vakiteny amin’ity Alahady ity dia antso ho amin’ny fanantenana. Ny Andriamanitsika dia Andriamanitra mahatoky amin’ny « fampanantenany fahasambarana ».

Ianao ve no mpanjakan’ny Jiosy (Jaon 18 :33)

Araka ny efa nambarako tamin’ny Alahady farany teo, dia androany no andro farany amin’ny taona litorjika, ary mankalaza ny fetin’i Kristy Mpanjakan’izao rehetra izao isika. Izany lohateny « Kristy Mpanjaka » izany dia mety hitarika antsika amin’ny fahadisoana raha tsy mitandrina isika. Ny herin’i Kristy mantsy dia tsy amin’ny tanjaka fa amin’ny fitiavana ao aminy. Ilay satroboninahitra tokana mba napetraka teo amin’ny lohany dia satroboninahitra tsilo. Tsy azo ampitahaina amin’ny mpanjakan’ny tany Izy, Izy izay malemy fanahy sy tsy miavona am-po, feno fanetren-tena. Raha manaiky isika fa Jesosy no mpanjakan’izao rehetra, dia manambara fa izao tontolo, dia tarihiny ho amin’ny fahamarinana, ho amin’ny fiadanana, ho amin’ny fitiavana ary ny fahafahana.

Manome izay rehetra ananana (I Mpanj 17 :10-16 ; Mar 12 :38-44)

Eo am-pamakiana ireto textes ato amin’ny Baiboly ireto, dia mahatsiaro ny angano nosoratan’ilay poète antsoina hoe Tagore ny tena. Izany dia tantaran’ny mpangataka mahantra iray izay nifanena tamin’ny « cortège » mirentin’ny mpanjaka. Teo am-pahitana izany dia nieritreritra ity mpangataka mahantra ity fa androm-bintana (jour de chance) ho azy io andro io. Noho izany dia natolony nankany amin’ilay kalesy volamena ny tànany mba hangataka. Gaga anefa izy, satria nanontany azy ny mpanjaka hoe : inona no homenao ahy ? Diso fanantenana ilay mpangataka ka nikaroka voambary vitsivitsy tao amin’ny kitapony ka nanomezany voa iray an’ilay mpanjaka. Tamin’ny hariva dia nanao ny kaontiny ilay mpangataka. Tamin’ireo voam-bary sisa tao anatin’ny kitapony, no nahitany voa iray lasa volamena. Izao no noteneniny teo am-pitomaniana : « tahaka izay nomeko daholo ilay voam-bary ».

NY DIDY LEHIBE INDRINDRA (Mar 12 :28-34)

Araka ny lovantsofin’ireo raby, ny lalàn’i Mosesy dia mirakitra didin’Andriamanitra miisa 613 ka ny 365 dia didy mandrara na ny tsy azo atao, ary ny 248 kosa milaza ny tsy maintsy atao. Ny iray amin’ireo fitsipiky ny fanazavan-kevitra dia nanana fironana hametraka ny didy rehetra ho mitovy : « Fa ny didy heverina maivana dia ho lehibe ihany koa ho anao »

Bartomeo jamba (Mar 10 :46-52)

Namakivaky ny tanànan’i Jeriko Jesosy mbamin’ny mpianany raha nizotra ho any Jerosalema, avy eo dia nivoaka ny tanàna izy ireo niaraka tamin’ny vahoaka betsaka hanao pelérinage any Jerosalema tahaka azy ireo ihany koa, noho ny Paska. Ary tamin’izay fivoahany ny tanànan’i Jeriko izay indrindra no nampidiran’i Marka ny zava-niseho mahakasika an’iBartomeo jamba.

Ny iraka na andraikitry ny Kristiana (Marka 10 :35-45)

Isan-taona, ny alahady faha-3 ny volana Oktobra dia nantsoina hoe andron’ny misionera na ny iraka eran-tany, ka ny vakiteny indrindra ny filazantsara dia vonona amin’ny fandinihana na ny fisaintsainana momba ny misiona na ny andraikitry ny kristiana. Vao avy nilaza ny hanamelohana Azy, hanalam-baràka, hikapohana ary hamonoana Azy Jesosy. Kanefa tsy te- handre izany I Jakoba sy Jaona. Nanaraka an’I Jesosy teny an-dàlana ho any Jerosalema izy ireo izay toerana inoany fa handraisany fahefana, satria rehefa maty Jesosy ka mitsangana amin’ny maty, dia voalazany fa hiditra ao amin’ny voninahiny Izy. Ka izay voninahitra izay no tsy afaka tao an-tsain’izy roalahy ireto ka nangatahiny toerana ambony tamin’I Jesosy (an-kavia sy ankavanan’ny Tompo no toerana nangatahin’izy ireo hipetrahana rahatrizay any an-danitra. Voalazan’I Jesosy ao amin’ny Matio 19:28 mantsy fa “rehefa mby amin’ny fanavaozana, ka hipetraka eo amin’ny sezafiandrianan’ny voninahiny Izy Jesosy, ireo Apostoly manaraka Azy dia hipetraka eo amin’ny seza fiandrianana 12 ka hitsara ny firenena Isiraely 12. Izany hoe: ny Apostoly dia ho ministra mikatrakatraka ao amin’ny fanjakan’I Jesosy”. Toeram-pahefana, toeram-piderana sy fahefana no notadiaviny.  Mino izy ireo fa hitondra fahasambarana sy fahefana ho azy ireo izany. Fa fanampin’izany dia nangatahin’izy ireo ho toy ny fanomezana sy fifaliam-po (don et faveur) izany toerana voalohany akaiky ny Tompo izany.

ARY JESOSY NIJERY AZY TSARA DIA TIA AZY …. (Mar 10:21a)

Tao amin’ity sombiny lavalava notsoahina tao amin’ny Filazantsara ity, dia tohizan’I Marka ny fampianaran’I Jesoa ny amin’ny fepetra ilaina mba hahatonga ho mpianany. Teny an-dàlana ho any Jerosalema izay hiaretan’I Jesosy ny fiampangana Azy sy hamonoana Azy no nisehoan’izany fampianarana izany.

Zavatra telo miavaka tsara no ambara ato amin’ity Filazantsara ity: ny fiantsoana ilay zatovo mpanankarena, ny fahasarotan’ ny fidirana ao amin’ny fanjakan’ny lanitra ary ny valisoa omena izay manaraka an’I Kristy. Natambatra mba hanome fandalinam-pinoana amin’izay tokony ho fihetsika manoloana ny harena ireo zavatra telo ireo.

Fa izay tsy manohitra antsika dia momba antsika ( Mar 9:38-48)

Ny vakiteny androany dia manasa antsika ny mba hanajantsika ny asan’ireo tsy mpiray fikambanana na tsy mpiray fiangonana amintsika. Josoa dia nangataka an’I Mosesy mba hisakana an’I Eldada sy Medada noho izy ireo tsy mba niaraka tamin’ireo loholona nomena ny faminaniana teo amin’ny tranolay fa nijanona tao an-toby ihany. Hoy ny navalin’I Mosesy an’izany fangatahan’I Josoa izany: “Enga anie ka ho mpaminany avokoa ny olon’I Jehovah rehetra…!” (Nom 11:29). Tao amin’ny Filazantsara dia hoy I Jaona tamin’I Jesosy: “nahita olona anankiray namoaka demonia tamin’ny anaranao izahay, ka noraranay izy, satria tsy nanaraka antsika” (and 38). Fa niteny azy Jesosy tsy handrara azy fa hamela azy hanao izany! Na Mosesy na Jesosy dia manentana ny mba hananana fandeferana sy fisokafana amin’ireo izay manana fasamihafana amintsika. Ity Alahady ity dia mitovy amin’ny ireo andro natokantsika ho an’ny ekiomenisma ka hanajana ny fahasamihafana.